Sáng ngày 01/11, xã Can Lộc và con cháu dòng họ Ngô tổ chức lễ đón nhận bằng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh nhà thờ Ngô Phúc Lâm.
Dự lễ có đồng chí Trần Xuân Lương - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo địa phương cùng đông đảo Nhân dân trong vùng.
Ngô Phúc Lâm (1722–1783), tự Hồng Tích, hiệu Thuật Trai, là con trai út của Dật Võ hầu Ngô Phúc Bình, hậu duệ đời thứ mười của dòng họ Ngô Trảo Nha.
Ngay từ thuở nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, hiếu học. Năm 1766, tại khoa thi Bính Tuất, ông đỗ Tam giáp đồng xuất thân, trở thành người khai khoa Nho học cho dòng họ Ngô.
Sau khi đỗ đạt, Ngô Phúc Lâm được triều đình trọng dụng, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như: Giám sát Ngự sử đạo Lạng Sơn, Đốc đồng Sơn Tây, Hiến sát sứ Thanh Hoa, Thừa chính sứ Sơn Nam, Đông các Đại học sĩ…
Ở cương vị nào, ông cũng thể hiện bản lĩnh của một vị quan thanh liêm, tận tụy vì dân. Đặc biệt, năm 1777, khi Nghệ An xảy ra thiên tai, mất mùa, ông được chúa Trịnh giao trọng trách mang tiền và thóc cứu đói cho dân, thể hiện tấm lòng nhân hậu, coi dân như gốc nước.
Không chỉ là một vị quan mẫu mực, Ngô Phúc Lâm còn là một học giả uyên thâm, để lại nhiều tác phẩm có giá trị về lịch sử, địa lý, văn học, tiêu biểu là Hoan Châu Thạch Hà Trảo Nha Ngô thị truyền gia tập lục. Ông cũng sáng tác nhiều thơ văn thấm đượm đạo lý, nhân nghĩa, thể hiện tâm hồn thanh cao và khát vọng cống hiến cho nước, cho dân.
Cuộc đời và sự nghiệp của Ngô Phúc Lâm là tấm gương sáng ngời về trí tuệ, nhân cách và lòng trung nghĩa, là niềm tự hào của quê hương Can Lộc.
Sau khi ông mất, con cháu và Nhân dân đã luôn ghi nhớ công ơn, hương khói phụng thờ chu đáo tại nhà thờ ở thôn 2, xã Can Lộc.
Nhà thờ Ngô Phúc Lâm là địa chỉ văn hóa, tâm linh và giáo dục truyền thống quý báu cho con cháu dòng họ cũng như nhân dân địa phương. Công trình lưu giữ nhiều giá trị về kiến trúc, mỹ thuật, sắc phong, phản ánh tinh thần trọng đạo, trọng học, thể hiện rõ nét cốt cách, nhân văn và trí tuệ của người xưa.
Để ghi nhớ công đức của bậc hiền nhân và lan tỏa các giá trị văn hóa, giáo dục, lịch sử của công trình tâm linh và nhân vật lịch sử này, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có Quyết định số 1614 ngày 27/6/2025 về xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh đối với nhà thờ Tiến sĩ Ngô Phúc Lâm.
Thực hiện: Bùi Mai